Heeze-Leende houdt begroting 2027 sluitend maar jaren daarna worden uitdaging

De begroting voor 2027 bedraagt in totaal 55,3 miljoen euro. Daarvan komt 43,7 miljoen euro, ongeveer 79 procent, van het Rijk. De gemeente haalt de overige 11,6 miljoen euro zelf op, onder meer via belastingen, leges en andere inkomsten. De gemeenteraad moet de begroting nog vaststellen.

"We wilden in ieder geval voor 2027 niet op 'nul' uitkomen, maar het in een ruimer jasje zetten", begint Mordang zijn eerste begroting presentatie als wethouder. In juli stelde de raad dat de begroting van 2027 aan een aantal concrete kaders moet voldoen, zoals behoud (en mogelijk versterken van) basisvoorzieningen, waaronder dorpshuizen, schoolgebouwen, bibliotheekvoorzieningen, sportvoorzieningen en de kwaliteit van de openbare ruimte.

"We leven in een mooie, prettige omgeving en dat willen we graag zo houden", stelde de wethouder tijdens het gesprek vast.

Om de begroting sluitend te krijgen, ligt er nu voor 2,8 miljoen Euro aan maatregelen. De hoogste bedragen zitten hem in het besparen van 728.000 Euro op de gemeentelijke organisatie, 890.000 Euro reëel toerekenen op investeringen en 700.000 Euro extra inkomen door verhoging van de OZB voor wooneigenaren en niet-wooneigenaren. 

De gemeente heeft afgezien van eerdere voorstellen om te bezuinigen op kleine ergernissen en het armoedebeleid, zoals het afschaffen van de fashioncheque; een cadeaukaart die gemeenten aan gezinnen met een laag inkomen geven, zodat zij kleding voor hun kinderen kunnen kopen. "De fashioncheque wordt niet afgeschaft", vertelt Mordang.

De maatregelen betekenen wel dat inwoners meer belasting gaan betalen. Het OZB-percentage stijgt met 6,38 procent. Door die verhoging en de gemiddelde waardestijging van woningen betaalt een woningeigenaar met een gemiddeld huis volgens de gemeente ongeveer 63 euro per jaar extra aan OZB.

Ook de afvalstoffenheffing stijgt met 15 euro en de rioolheffing met 9 euro. Voor woningeigenaren komt de totale lastenstijging daarmee gemiddeld uit op 87 euro per jaar. Voor eigenaren van niet-woningen is dat gemiddeld 24 euro.

De verhoging van de lokale belastingen is volgens het college nodig om meer eigen inkomsten binnen te halen, naast het geld dat de gemeente van het Rijk ontvangt.

De financiële druk komt onder meer door de stijgende kosten van wettelijke taken. Vooral de uitgaven aan bijstand, maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en jeugdzorg ontwikkelen zich volgens het college zorgelijk. Voor deze onderwerpen is in de begroting bijna 900.000 euro meer opgenomen dan eerder was voorzien.

De gemeente zet vooral in op preventieve zorg voor de jeugd met het programma Opgroeikracht, waarvan het programmaplan begin 2027 vastgesteld wordt door de netwerkpartners zoals scholen, kinderopvang, GGD en jongerenwerk. "Daarnaast zijn het speeltuinenbeleid en kinderparticipatie belangrijke thema’s het komende jaar. We hebben een heel groot sociaal netwerk in Heeze-Leende, kijk maar naar de carnavalsvereniging, de dorpswinkel, maar ook grote evenementen als de Brabantsedag en daar willen we gebruik van maken", licht Mordang toe.

De gemeente ziet dat de uitvoering van wettelijke taken steeds complexer en duurder wordt. Vooral regelingen waarbij de gemeente ondersteuning moet bieden aan iedereen die daarvoor in aanmerking komt, kunnen de begroting onder druk zetten.

Binnen het programma Samen leven en participeren is daarnaast 3 miljoen euro opgenomen voor opvang en huisvesting. Dat bedrag wordt volgens de gemeente ruimschoots gecompenseerd door het Rijk.

Ook na het sluitend maken van de begroting wil het college verder zoeken naar financiële ruimte. Heeze-Leende heeft als relatief kleine gemeente een omvangrijke investeringsportefeuille. Die wordt na vaststelling van de begroting opnieuw bekeken, voorafgaand aan de eerste begrotingswijziging van 2027.

Daarnaast wil de gemeente verdergaan met het kostendekkend maken van leges en tarieven. Ook kijkt ze kritisch naar het gebruik van gratis stroom en ruimtes van de gemeente en naar de bedrijfskosten van de GRSA2, de gezamenlijke bedrijfsvoeringsorganisatie van de gemeenten in de regio.

Verder wacht Heeze-Leende op de uitkomsten van het onderzoek van de commissie-Van Ark naar de jeugdzorg. Dat onderzoek kan gevolgen hebben voor de gemeentelijke financiën.

Ondanks de financiële druk wil de gemeente in 2027 blijven investeren in haar ambities. Zo werkt ze aan een volkshuisvestingsprogramma en een huisvestingsverordening om meer regie te krijgen op passende woningen voor starters, jongeren en senioren.

Ook staat de lokale bereikbaarheidsagenda op de planning. Daarnaast wil de gemeente veilige schoolzones uitwerken en uitvoeren. "We zien steeds meer ouders die hun kind met de auto naar school brengen dus daar moeten we op inspelen."

Voor het onderwijs begint in samenwerking met Kempenhaeghe de vernieuwbouw van De Berkenschutse. Ook neemt de gemeente een besluit over het voorkeursscenario voor de toekomstige huisvesting van de Dirk Heziusschool. "Het voorkeursscenario wordt besloten in 2027. Het pand is flink verouderd, moeten we het compleet vernieuwen? Of deels renoveren? Daar moeten we goed naar kijken, want het is wel een beeldbepalend gebouw voor de gemeente", weet de wethouder.

Om er achter te komen wat de gemeente de komende jaren wil, wat daar voor nodig is en welk prijskaartje daar aan hangt, start een onafhankelijk bureau binnenkort een onderzoek.

Er is eerder sprake geweest van een mogelijke fusie met gemeenten Valkenswaard en Cranendonck, maar dat is op dit moment niet aan de orde volgens de wethouder. "Zelfstandigheid behouden is ons uitgangspunt en een mogelijke fusie is niet de insteek van het onderzoek", laat Mordang desgevraagd weten. "Maar zelfstandigheid heeft wel een prijskaartje. Gaan we als gemeente alleen taken uitvoeren of willen we ook zorgen dat we een beetje comfortabel kunnen leven", stelt hij.

De gemeente heeft geen interesse in een ambtelijke of complete fusie. "Wij voorzien wanneer er niks gebeurd dat fusie een optie zou kunnen zijn. De begroting voor 2027 is sluitend, die voor 2028 moet ook gaan lukken, maar 2029 en 2030 zijn een ander verhaal", concludeert hij.

De gemeenteraad behandelt de begroting op 2 november. Daarna moet blijken welke financiële keuzes definitief worden en hoeveel ruimte er overblijft voor de investeringen en ambities van de gemeente.

Lees ook artikel over onderzoek gemeente Heeze-Leende